به‌علاوه نقد

 بزنگاه / از کتاب «داستان کوتاه»
در «فرهنگ اصطلاحات ادبی» ذکر شده است که «در اغلب موارد، کانون توجه یک داستان‌نویسِ قرن نوزدهم یا بیستم یک شخصیت واحد در یک واقعۀ واحد است، و نویسنده به عوض دنبال کردن یا تحول او، او را در یک لحظۀ خاص نشان می‌دهد». همان‌طور که تئودور استراود در جستارش با عنوان ...
 بازنویسی: ببُر، دوباره ببُر! / از کتاب «تکنیک‌های نویسندگان بزرگ»
هر نویسندۀ موفق می‌داند که تجدید نظر یکی از بخش‌های بسیار مهم در فرآیند آفرینش است. ام جی هایلند توضیح می‌دهد چطور باید رمانتان را تقطیر بکنید تا به اصل کاری برسید. من هیچ گاه هیچ اولین پیش‌نویسی نخوانده‌ام که کامل باشد. اولین پیش‌نویس‌های کامل وجود ندارد. با ...
 دیالوگ نوشتن برای «مادام بواری» / گوستاو فلوبر - ترجمه علی‌محمد حق‌شناس
گزیده‌ای از نامه‌های فلوبر به لوئیز کوله، شاعرۀ فرانسوی، در زمان نگارش «مادام بواری» ✉️ ...همۀ اینها به کنار، اصلا آدم چطور می‌تواند گفتگویی را بنویسد که خودش خوش‌ریخت باشد ولی موضوعش حرفهای صد تا یک غاز باشد؟ ولی چه می‌شود کرد؟ کاری است که حتما باید انجام ...
 متداول‌ترین خطای داستان‌نویسان / آنتونی ترولوپ - ترجمه علی‌محمد حق‌شناس
هیچ بخشی از کار رمان‌نویس نیست که در آن این خطا، که در همه بخشهای رمان رایج است، آن‌چنان متداول باشد که در بخش گفتگو چنین است. خیلی آسان است که نویسنده دو تن از شخصیت‌های داستان را وادارد دربارۀ هر موضوع اتفاقی حرف بزنند که خود او فکر می‌کند خیلی چیز دربارۀ آن ...
 چطور می‌نویسم؟ / مصطفی رحماندوست
بخشی از مصاحبه خبرگزاری ایبنا با رحماندوست در دی ۱۳۹۶: *چی شد که مصطفی رحماندوست تبدیل به شاعری محبوب برای چندین نسل شد و همچنان کودکان و نوجوانان امروزی هم مانند بچه‌های دهه شصت از آثار شما استقبال می‌کنند؟ بعضی از دوستان من فکر می‌کنند اگر استعداد و ذوقی دارند و ...
 چطور می‌نویسم؟ / ژرژ سیمنون - ترجمه احمد اخوت
بخشی از مصاحبۀ مجله «پاریس ریویو» با ژرژ سیمنون، تابستان ۱۹۵۵:   - از میان توصیه‌های مختلف فقط گفتۀ یک نویسنده برایم مفيد بوده است. این نصیحت را یک سردبیر کرده است. در آن زمان برای مجله «ومتن» داستان کوتاه می نوشتم. یادم می آید به خانم سردبیر دو داستان کوتاه ...
 بیست و سه اندرز به کسانی که وقت ندارند بنویسند / گرگ دو هرتی - ترجمۀ محسن سلیمانی
فکر می کنید بیشتر نویسندگان از چه رنج می‌برند؟ از اینکه وقت کافی برای نوشتن ندارند. برای حل این مشکل از نویسندگان دیروز و امروز کمک گرفتیم و نتیجه‌اش بیست و سه راهی شد که در زیر آورده‌ایم.   ۱. صبح‌ها زودتر از خواب بلند شوید. لطفاً غرغر نکنید، باور کنید که ...
 چطور می‌نویسم؟ / محمود دولت‌آبادی
بخشهایی از مصاحبه ایسنا با دولت‌آبادی در مرداد ۱۳۹۶: من رفتم گروهبان بشوم در مشهد، درس بخوانم افسر بشوم. من نظامی‌گری را خیلی دوست داشتم. بعد که آنجا قبول نشدم خب رفتم دنبال کار قبلی‌ام که آرایشگری بود. بعد از آن به فکر تئاتر افتادم. آمدم تئاتر و جست‌وجوی من یک سال ...
 چطور می‌نویسم؟ / ارنست همینگوی - ترجمه احمد پوری
بخشهایی از مصاحبۀ جورج پلیمبتون، منتقد آمریکایی با همینگوی در می ۱۹۵۴: * ساعت‌هایی را که صرف نوشتن می‌کنید، برایتان لذت‌بخش است؟ - خیلی. * می‌توانید چیزی در این باره بگویید؟ چه موقعی کار می‌کنید؟ آیا برنامه تنظیم‌شده و معینی دارید؟ - وقتی روی کتابی و یا ...
 چطور می‌نویسم؟ / نادر ابراهیمی
بخشی از مصاحبه مجله «ادبیات داستانی» با زنده‌یاد نادر ابراهیمی، در تابستان ۱۳۷۶: من اگر چندین و چند کار را با هم، توأم، همزمان انجام ندهم، اصلا قادر نیستم کاری انجام بدهم. دو ساعت که به داستان می‌پردازم، داغان می‌شوم؛ مغزم از کار می‌افتد. نبوغ یا استعداد ذاتی ...
 چطور می‌نویسم؟ / پل استر - ترجمه مژده دقیقی
بخشی از مصاحبۀ مجله «پاریس ریویو» با پل استر، پاییز ۲۰۰۳: * وقتی نوشتن رمانی را شروع می کنید، تا چه حد از کاری که انجام می دهید آگاهید؟ طبق برنامه‌ای کار می‌کنید؟ آیا طرح داستانی را پیشاپیش در ذهن دارید؟ - همه کتابهایی که نوشته‌ام با چیزی شروع شده که من به آن ...
 در آمریکا نویسنده را چگونه پرورش می‌دهند؟ / مژگان قاضی‌راد
جان گاردنر، استاد مسلّم نویسندگی خلاق در کتاب «هنر داستان» (The Art of Fiction) می‌نویسد: «هر نویسنده‌ای که خودش را از آموزش محروم کند، هرگز نمی‌تواند اثر هنریِ زیبا و ماندگار خلق کند.» مدت‌ها در این اندیشه بودم که چطور می‌توانم الفبای ضروری نوشتن را یاد بگیرم. ...
 نامه به یک استاد داستان‌نویسی / جان اشتاین‌بک - ترجمه محسن سلیمانی
اگرچه به نظر می‌آید که قرن‌ها از وقتی که در کلاس داستان‌نویسی شما در استانفورد شرکت می‌کردم گذشته، تجربیات آن دوران خوب به خاطرم مانده. آن روزها با چشمانی باز و ذهنی تیز آماده بودم تا راز و رمز نوشتن داستان‌های کوتاه خوب و حتی عالی را بقاپم. اما شما خیلی زود این توهم ...
 نگذارید ماجراها بی‌دلیل اتفاق بیفتند / از کتاب «۳۸ خطای رایج داستان‌نویسان»
همین اواخر شاگردم با داستانی دیگر به دفترم آمد. درحالی‌که قهوه می‌نوشیدم داستانش را خواندم. به او گفتم: «این داستان تو نه تنها حس‌برانگیز نیست بلکه نامفهوم است.» شاگردم گفت: «چطور استاد؟» گفتم: «شخصیت‌های داستانی تو بدون هیچ انگیزه و مقصود قبلی رفتار ...
 داستان‌نویسی برای کودکان / جن کار - ترجمۀ محسن سلیمانی
صبح چند روز پیش، باز پاکتی پستی به دستم رسید و طبق معمول از همان مطالب خرواری بود. توی پاکت دوتا داستان خرگوش‌ها، و به شکل گفتگو بود: یکی از آنها قصه‌ای آموزشی دربارۀ اهمیت مسواک زدن و عنوان دستنویس بعدی "داداش کوچولوی تازۀ من" بود. به کاغذهای روی میزم نظم و ترتیبی ...
 طرح / از کتاب «عناصر داستان»
  داستان، حرکت است. قصه، قصه است چون از فرآیندِ تغییر می‌گوید. وضعیت یک انسان تغییر می‌کند؛ یا خود او به نحوی تغییر می‌کند؛ یا تلقی ما از او تغییر می‌کند. اینها حرکت‌های اساسی داستان‌اند. یادگیری خواندن قصه، مستلزم یادگیری «دیدن» این حرکت‌ها، دنبال ...
 توصیه‌هایی برای نویسندگان تازه‌کار / ویرجینیا وولف
- برای نوشتن رمان از کاراکترها شروع کنید من باور دارم که همه رمان‌ها با یک بانوی پیر که در گوشه‌ای ایستاده آغاز می‌شوند. باور دارم که همه رمان‌ها با کاراکتر‌ها سروکار دارند و برای توصیف کاراکترهاست که فرم رمان تکامل می‌یابد. از مقاله «آقای بنت و خانم براون» ...
 چند نکته برای نویسندگی خلاق / کورت ونه‌گات
* از وقت یک غریبه طوری استفاده کنید که احساس نکند وقتش تلف شده است. * دست کم یک شخصیت در اختیار خواننده قرار دهید که با آن احساس نزدیکی کند. * هر شخصیتی باید چیزی بخواهد، ولو فقط یک لیوان آب باشد. * هر جمله‌ای باید یکی از این دو کار را بکند: شخصیتی را بازنماید یا صحنه ای را ...
 از دردسر فرار نکنید / از کتاب «۳۸ خطای رایج داستان‌نویسان»
برای یک نویسنده، بهترین لحظه هنگام نوشتن داستان، وقتی است که شخصیت اصلی داستان توی یک دردسر بزرگ افتاده باشد. حالا اگر بگذارید شخصیت اصلی داستان استراحت کند و خوشحال و راضی و خشنود و بدون هیچ نگرانی زندگی کند آن وقت داستان شما به پایان عمر خودش رسیده است. و برعکس اگر شخصیت ...
 درباره لحن راوی داستان / از کتاب «میانبرهای رمان»
در جوانی عادت داشتم هر سال در دوره‌های سه روزه رمان‌نویسی شرکت کنم و برای این کار مجبور بودم نخستین پیش‌نویس یک رمان را در عرض ۷۲ ساعت به‌طور کامل بنویسم؛ چون تنها شرط ورود به جلسه بود. آن زمان فهمیده بودم که هر وقت راوی داستانم را اول شخص و با لحنی کاملاً شبیه لحن خودم ...